Informatie Wijzer Mantelzorg

Luisteren, steunen, praktische zaken regelen en constant plannen. Vaak naast een baan, een gezin of allebei. Als je lange tijd voor iemand zorgt die chronisch ziek, gehandicapt of hulpbehoevend is, dan ben je mantelzorger. Dat vraagt om afstemming op je eigen leven.

Op deze themapagina vind je handige tips. Zodat je weet waar je hulp en advies kunt krijgen. Met welke instanties heb je te maken? Hoe regel je financiële ondersteuning? Wat kan je werkgever voor je doen? En vooral: hoe voorkom je dat je overbelast raakt? 

In 3 stappen naar een gratis hulpnetwerk voor mantelzorgers

  1. Klik op deze link: WeHelpen.nl.
  2. Maak rechtsboven in de website een account aan. Door een account aan te maken kun je gezamenlijk een agenda beheren en notities uitdelen (wie oma  naar het ziekenhuis brengt, bijvoorbeeld).
  3. Klik als laatste stap op het roze blok ‘Start een hulpnetwerk’ en vul je wensen in.

Veelgestelde vragen

Mantelzorg

Nederland telt steeds meer mantelzorgers en dat worden er de komende decennia alleen maar meer. Ouderen worden steeds ouder en de overheid wil dat iedereen meer gaat zorgen voor zijn naasten. Zorg moet dichter bij de mensen worden gebracht. En iedereen moet zo lang mogelijk thuis wonen.

Wie in de zorg werkt, neemt vaker dan gemiddeld de mantelzorg op zich voor een chronisch ziek, gehandicapt of hulpbehoevend familielid. Dat lijkt vaak vanzelfsprekend. Meestal kies je niet voor mantelzorg, maar overkomt het je.

Wanneer ben ik mantelzorger?

Als je mantelzorger bent, zorg je langdurig en onbetaald (niet beroepsmatig) voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, ouder, kind of ander familielid, vriend of kennis. In Nederland zijn er ongeveer 3,5 miljoen mensen van 18 jaar en ouder die mantelzorg verlenen, dat is 1 op de 4 volwassenen (Bron: Mezzo).

Inkomsten en uitgaven

Als je mantelzorger bent, kan het zijn dat je inkomsten dalen. Omdat je minder tijd hebt om te werken, omdat je terugvalt op een uitkering. Het kan ook zijn dat je extra kosten maakt. Denk aan reiskosten, wassen, telefoneren en kosten van degene die zorg nodig heeft; mantelzorgers besteden per jaar gemiddeld €1100 aan kosten. Wat zijn jouw rechten en plichten als mantelzorger? Op welke extra vergoedingen kan je rekenen? En waar en hoe kun je die aanvragen?

Aan welke rechten en plichten moet ik voldoen als ik een uitkering heb?

Als je een uitkering hebt en mantelzorg verleent, is het goed om te weten waar je rekening mee moet houden, wat je rechten en plichten zijn. Heb je een uitkering? Dan moet je rekening houden met onder meer de volgende wetten:

  1. Werkloosheidswet (WW)
  2. Wet werk en bijstand (WWB)
  3. Algemene ouderdomswet (AOW)
  4. Algemene nabestaanden Wet (Anw)

 Werkloosheidswet (WW)

Zorg je minimaal drie maanden 20 uur per week voor een ander? Dan kun je mogelijk in aanmerking komen voor een ontheffing van de sollicitatieplicht. Het UWV beoordeelt of je deze ontheffing krijgt. Je behoudt dan voor maximaal zes maanden je WW-uitkering terwijl je mantelzorg verleent. Deze periode moet je gebruiken om vervangende zorg te regelen. Na een jaar kan je ontheffing nog een keer met een half jaar worden verlengd. In uitzonderlijke situaties wordt de ontheffing kortdurend verlengd. Lees hier meer over op rijksoverheid.nl.

Wet werk en bijstand (WWB)

Als je mantelzorger bent met een bijstandsuitkering, heb je sollicitatieplicht. Het kan zijn dat je gemeente hiervan vrijstelt. Sommige gemeenten doen dat als je een intensive zorgtaak hebt. Zij beoordelen per individuele situatie of je hiervoor in aanmerking komt. Gemeenten kunnen mensen met een bijstandsuitkering vragen een tegenprestatie te leveren. In de WWB staat namelijk dat het je plicht is om onbeloond, maatschappelijk nuttige taken te verrichten. Soms zien gemeenten mantelzorg niet als een tegenprestatie en moet je vrijwilligerswerk gaan doen. Bekijk de regeling op rijkoverheid.nl.

Wil je weten of je in aanmerking komt voor een vrijstelling? Ga dit na in de gemeente waar je woont.

Algemene ouderdomswet (AOW)

Ontvang je AOW en wil je gaan samenwonen met iemand die ook AOW ontvangt en je zorg nodig heeft? Dan kun je onder voorwaarden toch je alleenstaanden-AOW behouden.

Lees hier om welke voorwaarden het gaat:

  1. Je bent allebei 65 jaar of ouder.
  2. Er is sprake van duurzame intensieve zorg, omdat de medische situatie naar verwachting stabiel blijft of verslechtert.
  3. Je behoudt allebei je eigen woning én draagt hiervoor de financiële lasten.
  4. Je woonde niet samen voordat sprake was van intensieve zorg.
  5. Je blijft niet samenwonen als er geen intensieve zorg meer nodig is.

Tweewoningenregel

De Sociale Verzekeringsbank past, vooruitlopend op wetgeving, al vanaf 1 februari 2014 nieuwe regels toe voor twee ongehuwde AOW’ers. Ben je ongehuwd, ontvang je AOW, heb je een eigen huur- of koopwoning en ben je de meeste tijd samen in dezelfde woning? Dan geldt er een aantal voorwaarden om je  alleenstaanden-AOW te behouden. Dit pensioen is gebaseerd op 70% van het netto minimumloon. Ook als je met iemand van 18 jaar of ouder meer dan de helft van de tijd in een woning samen bent geldt de tweewoningenregel.

Voorwaarden

  1. Je bent ongehuwd
  2. Jullie hebben allebei een eigen huur- of koopwoning of
    een huurwoning voor begeleid wonen of groepswonen of
    een woning op basis van een recht van vruchtgebruik (het recht om het eigendom van een ander te gebruiken zonder dat je daar iets voor betaalt) of een zakelijk recht van bewoning
  3. Jullie staan beiden bij de gemeente ingeschreven op het eigen adres
  4. Je betaalt de volledige kosten en lasten voor je eigen woning
  5. Je kunt vrij over je eigen woning beschikken

Wijzigt er iets in je situatie, neem dan altijd contact op met de Sociale Verzekeringsbank. Dus ook als je gaat samenwonen of voor elkaar gaat zorgen.

Algemene nabestaanden wet (Anw)

Heb je een Anw-uitkering en wil je gaan samenwonen met iemand die zorg nodig heeft? Je houdt dan recht op een inkomensafhankelijke uitkering van 50% van het netto minimumloon. Dit geldt ook als je een Anw-uitkering hebt en zelf zorg nodig hebt. Kijk voor meer informatie op svb.nl.

Wat is het mantelzorgcompliment?

Tot 2015 kon degene waar jij mantelzorg aan verleent jaarlijks bij de overheid aankloppen voor een mantelzorgvergoeding; het zogenaamde Mantelzorgcompliment. Dit was een bedrag van €200 waarmee de overheid haar waardering voor het belangrijke werk dat jij als mantelzorger verricht, liet blijken. En het was een tegemoetkoming in de kosten.

Mantelzorgcompliment afgeschaft

Per 1 januari 2015 is het Mantelzorgcompliment afgeschaft. Gemeenten nemen deze taak over van de overheid. Kijk voor meer informatie op de website van je gemeente of Mezzo.

Wat is de mantelzorgboete?

Het kabinet is van plan de kostendelersnorm in te voeren. Critici omschrijven dit als 'mantelzorgboete', omdat het financieel minder aantrekkelijk wordt om als kind bij je ouders in te wonen en mantelzorg te verlenen. Het voorstel heeft tot gevolg dat AOW'ers met thuiswonende kinderen per 1 januari 2015 minder krijgen, omdat zij alledaagse kosten kunnen delen en dus minder nodig zouden hebben. Dit geldt dan voor mensen met een andere uitkering, zoals een Wwb, ANW, IOAW, IOW, IOAZ. Er komt een breed onderzoek waaraan ook gemeenten zullen meedoen, naar de omstreden maatregel. Maar of dat ook tot afstel kan leiden, laat staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken) op dit moment in het midden.

Welke regelingen biedt de Belastingdienst?

Ben je mantelzorger voor je partner of kind, een inwonende ouder, broer of zus? Of voor iemand ouder dan 27 met een handicap of een chronische ziekte die bij je inwoont? Dan kun je misschien geld terugkrijgen van de Belastingdienst, je eigen bijdragen verlagen of je toeslagen verhogen. Per jaar maken tienduizenden mantelzorgers geen gebruik van deze mogelijkheid.

Lees meer over belastingtoeslagen op de themapagina Belastingtoeslagen 2014. Maak een proefberekening en kijk hoeveel het je scheelt. Met deze informatie en tips weet je zeker dat je krijgt waar je recht op hebt.

Welke vergoedingen bieden de zorgverzekeraars?

Steeds meer zorgverzekeraars bieden een aanvullende vergoeding voor mantelzorgers. De Consumentenbond onderzocht voor Mezzo welke zorgverzekeraars in 2014 mantelzorgvergoeding bieden. Bekijk het vergelijkingsoverzicht op mezzo.nl.

Welke hulp biedt de gemeente?

Wmo

Vanaf 2015 nemen de gemeenten de taken over die voorheen nog onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten  (AWBZ) vielen. De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Wmo. Bij het zorgloket (Wmo-loket) van de gemeente kun je terecht voor huishoudelijke hulp, vervoer en wonen. De ondersteuning kan per gemeente verschillen. Informeer bij je gemeente wat de mogelijkheden zijn. Zo hoef je er als mantelzorger niet alleen voor te staan.

Let op!

Het kabinet wil dat gemeenten vanaf 2015 taken gaan uitvoeren die nu nog onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) vallen. Huishoudelijke hulp is er alleen nog voor mensen die het echt nodig hebben en het niet zelf kunnen betalen. Gemeenten bepalen wie in aanmerking komen voor de voorzieningen vanuit de Wmo, zoals huishoudelijke hulp, hulp in natura en de toekenning van een PGB (Persoons Gebonden Budget). Kijk wat dit betekent voor degene die jij verzorgt op de website van je gemeente. 

Kom ik aanmerking voor een parkeervergunning?

Een aantal gemeenten verstrekt een parkeervergunning, waarmee je in de buurt van degene voor wie jij zorgt kunt parkeren. Informeer bij je gemeente of er een parkeerbeleid voor mantelzorgers is.

Ben ik verzekerd als ik een ongeluk maak?

Stel, je veroorzaakt als mantelzorger een ongeluk. Ben je verzekerd? De meeste vrijwilligers binnen een gemeente zijn collectief verzekerd met de VNG Vrijwilligerspolis. Voor mantelzorgers geldt dat je bent verzekerd door de Ongevallen- en persoonlijke eigendommenverzekering (aansprakelijkheidsverzekering). Er is geen leeftijdsgrens. Je hoeft je hiervoor niet te registreren.

Wil je weten hoe dat bij jou in de gemeente zit? En bij de gemeente waar je mantelzorg verleent? Vraag het even na voor de zekerheid. Bron: VNG Vrijwilligerspolis.

Wat zijn mijn rechten voor het betalen van erfbelasting

Sinds 2010 is de erfbelasting ingevoerd (voorheen successierecht). Als je mantelzorger bent, kan dit positieve gevolgen hebben. Onder bepaalde voorwaarden kun je nu voor de erfbelasting nog een verhoogde vrijstelling krijgen. Je moet dan voldoen aan de voorwaarden. Kijk of dat ook voor jou geldt op mezzo.nl.
Als het Mantelzorgcompliment verdwijnt, vervalt deze verhoging ook.

Welke hulp biedt het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)?

Degene voor wie je zorgt kan in het kader van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) in aanmerking komen voor zorg. Deze hulp wordt geïndiceerd door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ).

Het CIZ kan op grond van de AWBZ een indicatie afgeven voor:

  • persoonlijke verzorging
  • verpleging
  • behandeling
  • verblijf

Hoe gaat het in zijn werk? Het CIZ stelt via een indicatiegesprek vast of er hulp nodig is, voor hoe lang en om welke hulp het gaat. Het is belangrijk dat de taken van jou als mantelzorger hierbij ook worden betrokken. Je kunt zelf aangeven welke zorgtaken overgenomen moeten worden als je het zelf niet kan doen. Geef duidelijk aan waar je grenzen liggen zodat je in de toekomst niet overbelast raakt.

Tips
  • Vul vooraf de checklist van onderwerpen in die tijdens het gesprek aan bod komen (taken, overbelasting, jouw werk-opleiding en jouw eventuele gezin).
  • Bereid je goed voor op het indicatiegesprek.
  • Vraag om ondersteuning vanuit de patiëntenvereniging of Steunpunt Mantelzorg

Lees meer tips op mezzo.nl.

Welke andere mogelijkheden zijn er?

Caren Fonds

Organiseer jij een activiteit die meerdere mantelzorgers helpt en ontlast in de dagelijkse bezigheden? Dan kun je een bijdrage voor deze activiteit winnen vanuit het Caren Fonds. Het Caren Fonds is opgericht om lokale activiteiten voor mantelzorgers te ondersteunen. Een onafhankelijke jury kiest eens per maand een winnaar uit de ingezonden activiteiten. Kijk voor de spelregels op carenfonds.nl.

Op facebook/carenzorgt zie je welke initiatieven eerder hebben gewonnen.

Gratis meereizen

Als degene voor wie je zorgt door een handicap niet zelfstandig met het openbaar vervoer kan reizen, kan hij/zij een gratis OV-begeleiderskaart bij de NS aanvragen. Een onafhankelijke keuringsarts beoordeelt of hij/zij hiervoor in aanmerking komt. Jij kunt dan als mantelzorger gratis meereizen. Deze kaart staat op naam van degene die je verzorgt en geldt voor een mantelzorger per reis. Hij/zij kan dus ook reizen met andere mantelzorgers.

Let op!

Deze kaart is een jaar geldig. De persoon die jij verzorgt krijgt automatisch een formulier om een nieuwe kaart aan te vragen en wordt dan opnieuw gekeurd. De OV-begeleidingskaart is geldig in treinen, metro’s, trams, bussen en Regio-taxi’s. Lees meer op ns.nl.

Zorgtaken delen

Je vindt het vaak vanzelfsprekend; zorgen voor een familielid, vriend of buurman/vrouw. Toch kan het soms pittig zijn als er constant een beroep op je wordt gedaan. Daarom is het belangrijk om er niet alleen voor te staan. Bovendien ben je dan minder kwetsbaar. Want wat als je zelf een keer ziek bent? Deel daarom je zorgtaken met anderen. Dan blijft de relatie met degene voor wie je zorgt beter en kun je ook bijtanken op de moment dat je even ‘vrij’ hebt.

Hoe kan iemand mijn taak van mantelzorger (tijdelijk) overnemen?

Durf de zorg te delen en laat het (deels) door anderen overnemen. Bijvoorbeeld door vrijwilligers of door professionals.

Tips
  • Creëer een netwerk (familie, vrienden, kennissen en vrijwilligers). Maak gebruik van vrijwilligersorganisaties: de vriendendienst, buddyzorg of vrijwillige thuishulp of ‘handen in huis’. Of de georganiseerde burenhulp.
  • Maak een maandschema.
  • Schakel een Steunpunt Mantelzorg in.
  • Besteed regeltaken uit aan een mantelzorgmakelaar.
  • Verdiep je in verlofregelingen.
  • Ga in gesprek met je manager om je taak als mantelzorger te combineren met je werk.
  • Maak gebruik van vervangende zorg (respijtzorg) en plan vrije tijd/vakantie.
  • Plan tijd in voor eigen hobby’s, vrienden en gezinsleden.

Ben ik misschien overbelast?

Als je twijfelt aan je draagkracht, dan ben je waarschijnlijk te zwaar belast. Twijfel is een belangrijk signaal, dat je beter niet kunt negeren. Hetzelfde geldt voor lichamelijke signalen. Ben je vaak verkouden, grieperig of vermoeid? Pas dan op voor stressklachten als verhoogde prikkelbaarheid, cynisme en verminderde zin om met anderen om te gaan. Grijp tijdig in en doe de gratis stresstest op psychischegezondheid.nl/stresstest.

Wie kan mij (of kan ik) helpen bij huis-tuin-en-keukenklussen?

​Kijk dan eens op www.wehelpen.nl Dit is een online marktplaats waar je hulp kan vragen, aanbieden en organiseren. Dat kan hulp zijn voor jezelf of voor een ander binnen een hulpnetwerk van familie en vrienden. WeHelpen wil ervoor zorgen dat mensen elkaar vinden en dat elkaar helpen weer vanzelfsprekend wordt.

Wat kost WeHelpen?

Meedoen aan WeHelpen is gratis en voor iedereen. Hulp vragen en aanbieden kan iedereen die lid is van wehelpen.nl, of alleen via bekenden in een eigen hulpnetwerk of een groep.

WeHelpen is een initiatief van Achmea, BureauVijftig, CZ, Menzis, PGGM, Rabobank, The Caretakers en VitaValley.​

Welke wetten veranderen er in 2015?

De gemeenten gaan allerlei taken overnemen van het Rijk en de Provincie, zoals de jeugdzorg, de zorg aan thuiswonende hulpbehoevenden en de inkomenssteun voor chronisch zieken en gehandicapten. Iedere gemeente is straks zelf verantwoordelijk voor zaken waar voorheen het Rijk overging. Niet elke gemeente zal dezelfde prioriteiten stellen.

Heeft deze grootscheepse stelselwijziging gevolgen voor jou als mantelzorger? Lees er meer over op rijksoverheid.nl

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in 2015?

Wet Langdurige Zorg

Per 1 januari 2015 gaat de Wet langdurige zorg (Wlz) in. De Wlz moet de huidige AWBZ gaan vervangen.

Zorg in instelling

Met de Wlz wordt de zorg en het recht op een plek in een zorginstelling geregeld, wanneer thuis wonen niet langer meer gaat. De Wlz is bedoeld voor mensen die vanwege een (somatische of psychogeriatrische en psychiatrische) aandoening, beperking (verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke) handicap een blijvende behoefte hebben aan permanent toezicht en zorg.

Zorg thuis

Mensen hebben ook de mogelijkheid te kiezen om thuis te blijven wonen en daar de (intensieve) zorg geleverd te krijgen uit de Wlz. Dit kan in de vorm van een Volledig Pakket Thuis of een PGB. Het is ook mogelijk om voor een tijdelijke opname in een zorginstelling te kiezen om jou als mantelzorger te ontlasten. Kortdurend verblijf wordt per 1 januari 2015 overgeheveld naar de Wmo 2015 en de Jeugdwet. Lees meer op mezzo.nl.

Wmo 2015

Gemeenten willen mantelzorgers en vrijwilligers meer betrekken bij de zorg. Door iets te doen voor een ander, draag je als mantelzorger bij aan de samenleving. Dat geldt ook voor vrijwilligers. Mantelzorg is vaak wel intensiever dan vrijwilligerswerk, en kan daardoor vaak meer belastend zijn. Bovendien is mantelzorg vaak geen keuze. Het overkomt je en je kunt er niet zomaar mee ophouden.

Wmo-aanvraag

Om te bepalen wie in aanmerking komt voor ondersteuning onder de nieuwe wet, gaat een medewerker van de gemeente keukentafelgesprekken voeren. Ook jouw mantelzorgtaak wordt besproken waarmee er wordt gevraagd hoeveel jij op je kan nemen. Het is belangrijk dat je bij dat gesprek zit en eerlijk vertelt hoe het zie en hoeveel je zelf kan behappen. Lees hier over de Wmo.

'Team van de Toekomst'

Mantelzorgers, vrijwilligers en professionele zorgverleners vormen een onmisbaar netwerk rondom mensen die thuis zorg nodig hebben. Ook wel het ‘Team van de toekomst’ genoemd. Samen zorgen ze ervoor dat iemand langer thuis kan blijven wonen en de regie over zijn leven behoudt. Daarbij is het belangrijk om duidelijk te maken wie welke taak op zich neemt en mag doen. En om goed af te spreken wat je samen kunt behappen.

Vraag om hulp

Als mantelzorger kom je in aanmerking voor ondersteuning door gesubsidieerde mantelsteunpunten, instellingen voor vrijwillige thuiszorg, buddyprojecten en vriendendiensten. Dit om te voorkomen dat je overbelast raakt.

Vrije tijd

Als je een dag vrij wilt zijn of met vakantie gaat, dan moet jouw taak worden overgenomen. Dat is nodig om je taak vol te houden en nieuwe energie op te doen. Hoe organiseer je dat je vrij kunt zijn?

Wie vervangt mij als ik een vrije dag heb of op vakantie ga?

Als je voor een ander zorgt, betekent het dat je ‘eigen tijd’ moet organiseren en de zorg moet worden overgenomen. Dat kan met vervangende zorg, oftewel respijtzorg. Iemand bij wie de zorg in goede handen is, neemt jouw taak tijdelijk over zodat jij met een gerust hart weg kan.

Respijtzorg kan een logeeropvang, dagopvang of vervangende zorg thuis zijn. Zo houd jij het langer vol en kun je op je vrije dag(deel) in de week of tijdens een vakantie nieuwe energie opdoen.

Maak gebruik van deze mogelijkheden zodat je niet overbelast raakt. En maak ook tijd voor andere gezinsleden, vrienden, werk en/of hobby’s. Kijk voor de mogelijkheden op respijtwijzer.nl.

Hoe kan ik vakantie vieren met of zonder degene die ik verzorg?

Even lekker samen vakantie vieren, tot rust komen terwijl de verzorging is geregeld. Er zijn verschillende ontspanningsarrangementen voor mantelzorgers die de mogelijkheid bieden om even op adem te komen. Dat kan bijvoorbeeld via OpKracht, een organisatie die respijtarrangementen organiseert voor mantelzorgers en de personen die ze verzorgen. In groepsverband en individueel.  Dan doorbreek je voor een paar dagen de mantelzorgrelatie, is er speciale verpleegkundige hulp en kunnen jullie samen genieten en ontspannen.

Er zijn ook andere mogelijkheden: georganiseerde bootreizen voor bedlegerige mensen, reizen met verpleegkundige begeleiding voor mensen met behoefte aan zorg, speciale hotels of een aangepaste stacaravan. Sommige vakanties zijn alleen bedoeld voor zieke en gehandicapte mensen. Dit biedt je als mantelzorger thuis wat tijd voor jezelf.

Tip

Een Mantelzorgarrangement wordt bij de meeste zorgverzekeraars geheel of gedeeltelijk vergoed. Informeer hiernaar bij jouw eigen zorgverzekeraar.

Werken

Mantelzorg combineren met je werk is niet altijd makkelijk. Het vergt een goede planning. Bijna 4 op de 10 mantelzorgers werkt 25 uur per week of meer. En dat is zwaar zegt 25% van de leden in de ledenenquête. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je ook tijdens kantoortijden naar instanties moet bellen en dat je je bezwaard voelt, terwijl je op het werk volledig wil meedoen en collega’s niet lastig wil vallen met zorgtaken van thuis. Opvallend is dat maar liefst 25% van de mantelzorgers met een baan op het werk niet over deze extra taak in de privésfeer vertelt.

Hoe kan ik werk en mantelzorg combineren?

  • Inventariseer hoeveel tijd je besteedt aan mantelzorg.
  • Ga na of je in balans bent. Doe de Mantelzorgtest en kom erachter wat de mantelzorgsituatie precies van je verlangt.
  • Wees open naar collega’s en bespreek je mantelzorgtaak zodat er begrip ontstaat.
  • Ga in gesprek met je leidinggevende en bedenk van te voren wat je wilt bereiken en bespreken.
  • Bekijk de tips voor een gesprek met je leidinggevende op werkenmantelzorg.nl.
  • Zoek samen met je leidinggevende naar oplossingen op maat; aanpassing van werktijden, meer thuiswerken, overuren sparen voor onverwachte zorgsituaties of maak afspraken om bijvoorbeeld op het werk te kunnen bellen.
  • Maak eventueel gebruik van de verschillende verlofregelingen.
  • Meer tips, informatie en ervaringen van werkende mantelzorgers en werkgevers vind je op werkenmantelzorg.nl.

Welke verlofregelingen zijn er?

Er zijn verschillende verlofregelingen waar je als werknemer gebruik van kan maken. Uiteraard in goed overleg met je werkgever. Ga in je CAO na welke verlofregelingen er voor jou gelden of ga het na bij de Afdeling Personeelszaken/HRM.

Calamiteitenverlof

Calamiteitenverlof kun je opnemen bij onverwachte problemen in je privéleven die je direct moet oplossen. Bijvoorbeeld als iemand in je gezin plotseling ziek wordt of als er een sterfgeval in je familie is.

De lengte van calamiteitenverlof kan variëren van een paar uur (bijvoorbeeld als je je kind van school moet halen of als iemand direct moet worden opgenomen in een ziekenhuis of crisisopvang) tot een paar dagen (bijvoorbeeld voor het regelen van een begrafenis).

Regels

  1. Je moet het verlof opnemen in overleg met je werkgever.
  2. Je werkgever moet het verlof doorbetalen, tenzij dit in de geldende CAO anders is bepaald.

Let op: in de CAO of via OR of personeelsvertegenwoordiging mogen afwijkende voorschriften worden gemaakt over de salarisdoorbetaling. Soms zijn die gunstiger dan de wet voorschrijft soms ongunstiger.

Kortdurend zorgverlof

Kortdurend zorgverlof kun je opnemen als je enkele dagen moet zorgen voor een ziek kind, partner of ouders. Het geldt dus niet voor de zorg voor schoonouders, broers of zussen, of andere bekenden.

Per jaar kun je maximaal twee keer het aantal uren dat je in de week werkt opnemen als kortdurend zorgverlof. Als je bijvoorbeeld 36 uur per week werkt, kun je per jaar 72 uur kortdurend zorgverlof opnemen. Je hoeft het niet in een keer op te nemen. In overleg met je werkgever kun je het ook in gedeelten opnemen.

Regels

  1. Je moet het verlof opnemen in overleg met je werkgever
  2. Je werkgever is verplicht tenminste 70% van het loon door te betalen, tenzij dit in de geldende CAO anders is geregeld. Als dat minder is dan het minimumloon, krijg je tenminste het minimumloon
  3. Als je kortdurend zorgverlof opneemt, kan dat gevolgen hebben voor de hoogte van de eventuele toeslagen die je krijgt van de Belastingdienst (zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag)
  4. Tijdens het kortdurend zorgverlof bouw je vakantiedagen op
  5. Je werkgever kan het kortdurend zorgverlof alleen weigeren als door je verlof het bedrijf of de organisatie in ernstige problemen zou komen

Let op: in je CAO of regeling tussen je werkgever en ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kunnen andere afspraken staan. Informeer bij je werkgever.

Langdurend zorgverlof

Langdurend zorgverlof kun je opnemen als je voor langere tijd voor een levensbedreigend ziek kind, partner of ouder moet zorgen. Het geldt dus niet voor de zorg van schoonouder, broers, zussen of vriend/vriendin.

Per jaar mag je twaalf weken lang maximaal de helft van het aantal uren dat je werkt als langdurend zorgverlof opnemen. Je blijft dus in deeltijd werken, zodat je een deel van je inkomen behoudt en arbeid en zorg kan combineren. In overleg met je werkgever kun je het langdurend zorgverlof anders spreiden, maar het moet binnen 18 weken opgenomen worden.

Regels

  1. Je moet het verlof opnemen in overleg met je werkgever
  2. Je krijgt geen salaris voor de uren dat je langdurend zorgverlof hebt opgenomen; de uren dat je blijft werken, krijg je wel doorbetaald. Hierover kan je CAO of je werkgever andere afspraken gemaakt hebben
  3. Het opnemen van langdurend zorgverlof kan gevolgen hebben voor de hoogte van de eventuele toeslagen die je krijgt van de Belastingdienst (zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag)
  4. Dagen waarop je langdurend zorgverlof opneemt zijn geen vakantiedagen; in je CAO of met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kan geregeld zijn dat je vakantiedagen wel kunnen worden gebruikt om langdurend zorgverlof te compenseren. Je krijgt op die vakantiedagen wel je salaris doorbetaald
  5. In de periode dat je verlof hebt, bouw je vakantiedagen op

Let op: in je CAO of regeling tussen je werkgever en ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kunnen andere afspraken staan. Informeer bij je werkgever.

Tip

Sommige werkgevers passen de voorwaarden voor het opnemen van zorgverlof soepeler toe. Dan mag je bijvoorbeeld wel zorgverlof voor je schoonouders, broers, zussen, vriend of vriendin opnemen. De regering overweegt het zorgverlof uit te breiden, maar hierover hebben de Eerste en Tweede Kamer nog geen besluit genomen. In je CAO of regeling tussen je werkgever en ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kunnen andere afspraken staan. Informeer altijd bij je werkgever.

Onbetaald verlof

Je kunt onbetaald verlof opnemen om allerlei redenen. Bijvoorbeeld om intensief te zorgen voor een naaste. Kijk in je CAO of er afspraken zijn over onbetaald verlof.

Lees meer over onbetaald verlof op rijksoverheid.nl.

Levensloopregeling

Via de levensloopregeling konden werknemers een deel van hun brutosalaris sparen om een periode onbetaald verlof te betalen. De levensloopregeling is per 1 januari 2012 afgeschaft. Er is een overgangsregeling die loopt tot 1 januari 2022.

Lees meer over de overgangsregeling op rijksoverheid.nl.

Wonen

Als de zorg intensiever wordt, kun je overwegen om dichterbij elkaar te gaan wonen of bij elkaar in te wonen. Dat scheelt reistijd en reiskosten. Het is belangrijk om goed af te wegen wie er het beste kan verhuizen. En in welke vorm je gaat samenwonen en wat de eventuele financiële consequenties zijn. Er zijn verschillende mogelijkheden om samen een huishouden te vormen.

Welke afweging moet ik maken als we bij elkaar gaan wonen?

  • Woont degene voor wie je zorgt al in een aangepaste woning?
  • Is degene voor wie je zorgt gebonden aan de huidige woonomgeving door (gezondsheids)voorzieningen of sociale contacten?
  • Ben jezelf gebonden aan je huidige woonplaats bijvoorbeeld omdat je kinderen daar naar school gaan of door je werk?
  • Hoe lang verwacht je bij elkaar in te gaan wonen?
  • Wat biedt jouw woning of de woning van degene voor wie je zorgt op het gebied van ruimte en woongenot?
  • Wonen er nog anderen in de omgeving die mantelzorg (kunnen) geven?
Tip

De gemeente kan mantelzorgers voorrang geven bij het toewijzen van een huurwoning. Informeer hiernaar bij het Wmo-loket of bij de instantie voor woningtoewijzing.

Wat zijn de financiële consequenties van inwonen?

Als je bij elkaar in huis gaat wonen, dan vorm je samen een huishouden. Dat kan financiële consequenties hebben. Ontvangt een van beiden een AOW- of ANW-uitkering of inkomen uit arbeid? Dan heeft dat gevolgen als een van beiden een uitkering krijgt uit de Wet werk en bijstand. Ook de huurtoeslag kan bijvoorbeeld worden verlaagd. Lees hier meer over de huurtoeslag.

  1. Veel gemeenten geven geen indicatie voor huishoudelijke hulp wanneer een gezonde volwassen huisgenoot inwoont.
  2. Ga je inwonen in een huurwoning? Zorg dan dat je je registreert als medehuurder, anders moet je verhuizen als de ander wordt opgenomen of overlijdt.
  3. Ga je inwonen in een koopwoning? Leg dan bij de notaris vast wat er moet gebeuren als degene die je verzorgt of jijzelf komt te overlijden of moet worden opgenomen.

Als je gaat samenwonen zijn er verschillende manieren om dit te doen:

  1. Eigen woning verbouwen
  2. Mantelzorgwoning plaatsen
  3. Duowoning kopen of huren

Waar moet ik op letten als ik mijn woning ga verbouwen?

Je kunt je eigen woning aanpassen of de garage verbouwen tot woonruimte. De gemeente moet hiervoor toestemming geven. Een aantal gemeenten heeft hiervoor beleid, bijvoorbeeld een bestemmingsplan mantelzorg. Daarin staat dat vanwege mantelzorg vrijstelling van beperkende regels kan worden gegeven. Informeer hiervoor bij je gemeente.

Kosten

Overweeg je aanbouw of verbouwing? Breng dan vooraf goed de kosten in beeld. Houd daarbij rekening met de kosten voor vergunningen, zwaardere installaties (cv of groepenkast) en een hogere WOZ-waarde.

Waar moet ik op letten als ik een mantelzorgwoning wil plaatsen?

Een mantelzorgwoning of -chalet is een aangepaste kant-en-klare woning die je in de achtertuin kunt plaatsen. De mantelzorgwoning is snel te plaatsen en kan makkelijk worden verwijderd als de mantelzorg niet meer nodig is. Natuurlijk moet je tuin groot genoeg zijn. De aanschaf van de woning is duur. In sommige gemeenten kan degene die zorg nodig heeft de woning huren van een woningcorporaties of de gemeente. Na 1 oktober moet je hiervoor nog wel een vergunning aanvragen bij de gemeente.

Let op!

De woning moet dan wel uitsluitend bedoeld zijn voor mantelzorg.

Waar moet ik op letten als ik een duowoning koop of huur?

Een duo-of kangoeroewoning zijn twee zelfstandige woningen die geschakeld zijn, zodat je als mantelzorger gemakkelijk de woning in kan van degene voor wie je zorgt. Als mantelzorger bewoon je meestal de grotere hoofdwoning.

Meer informatie over de duo- of kangoeroewoning krijg je je bij het Wmo-loket, je gemeente of de instantie voor woningtoewijzing.

Let op!

Voorkom dat je moet meebetalen aan de eigen bijdrage voor de zorg van degene voor wie je zorgt. Dat geldt niet voor ouders en kinderen, maar wel voor broers en zussen. Neem dan geen gezamenlijke bankrekening en zorg voor het betalen van kostgeld. Informeer over de voorwaarden bij het Centraal Administratie Kantoor op cak.nl.

Medehuur

Als echtgenoot of geregistreerd partner van de huurder ben je automatisch medehuurder zolang jullie in dezelfde woning wonen. Huisgenoten voor wie dit niet geldt, moeten zich laten registeren als medehuurder. Zorg dus dat je een aanvraag indient bij de verhuurder, anders moet je verhuizen als de ander wordt opgenomen of overlijdt. Je kunt pas medehuurder worden als je twee jaar lang een gemeenschappelijk huishouden hebt gevormd. Het is erg lastig om als inwonend kind medehuurder te worden. Hiervoor gelden aparte regels en voorwaarden. Medehuur kun je aanvragen bij de verhuurder of de woningbouwcorporatie. Vraag daar dus eerst na hoe het precies zit.

Steun en advies

Zorgen voor een ander brengt veel emoties met zich mee. Positieve én negatieve emoties die kracht kosten, zoals verdriet, opluchting, boosheid, frustratie en blijdschap. Door er met anderen over te praten kan het helpen hiermee om te gaan. Dit kan met mensen die in een vergelijkbare situatie zitten. Maar ook met vrienden, familieleden of professionele dienstverleners.

Waar vind ik steun en deskundig advies?

Er zijn verschillende partijen die je als mantelzorger deskundig advies kunnen geven. Mezzo behartigt de belangen van alle mantelzorgers. Daar kun je terecht voor informatie en advies. Ook kun je contact leggen met andere mantelzorgers.

Mantelzorglijn van Mezzo

Heb je vragen, behoefte aan ondersteuning, of wil je je verhaal kwijt? Dan kun je elke werkdag tussen 9.00 en 13.00 uur terecht bij de Mantelzorglijn van Mezzo op telefoonnummer 0900 20 20 496 (€ 0,10 p/m). Of stel je vraag 24 uur per dag online op mantelzorglijn@mezzo.nl.

Sociaal Juridische Dienst van Mezzo

Voor gratis advies en informatie over wet- en regelgeving kun je terecht bij de Sociaal Juridische Dienst (SJD) van Mezzo. Heb je een problemen met instanties of wil je geholpen worden om bijvoorbeeld een (klacht)brief of bezwaarschrift te schrijven? Als je lid bent of wordt van Mezzo krijg je praktische ondersteuning. Kijk voor meer informatie op mezzo.nl.

Steunpunt Mantelzorg

Overal in het land zijn er lokale en regionale Steunpunten Mantelzorg. Zij ondersteunen je bij je zorgtaken en geven informatie, advies en praktische steun bij jou in de buurt. Bijvoorbeeld om te bemiddelen bij een vraag voor Vrijwillige Thuishulp, contact met lotgenoten, bijeenkomsten bijwonen of cursussen doen. Kijk voor meer informatie over de Steunpunten Mantelzorg op mezzo.nl.

Juridisch loket

Voor juridische vragen kun je terecht bij het Juridisch Loket. Kijk op juridischloket.nl.

Mantelzorgmakelaar

Soms is de zorg je teveel en heb je behoefte aan iemand die je regeltaken tijdelijk overneemt. Schakel dan een mantelzorgmakelaar in. Een lokale mantelzorgmakelaar kent de sociale kaart (maatschappelijke organisaties op het gebied van zorg, welzijn, onderwijs, geloof en religie, sport, cultuur, jeugd en jongeren, ouderen) van je omgeving goed en kan je sneller met de juiste organisatie in contact brengen. Ook als je vastloopt op je werk door de belasting van het mantelzorgen. Een mantelzorgmakelaar kan dan bemiddelend optreden tussen jou en je werkgever. Veel aanvullende zorgverzekeringen en diverse gemeenten vergoeden de kosten van de mantelzorgmakelaar. Kijk voor de gecertificeerde mantelzorgmakelaars op bmzm.nl.

Expertisecentrum Mantelzorg

Het Expertisecentrum Mantelzorg is een samenwerkingsverband van de kennisinstituten MOVISIE en Vilans. Hier kun je terecht voor nieuws, informatie en filmpjes over mantelzorgers. Het Expertisecentrum Mantelzorg geeft bekendheid aan de taken en rollen van mantelzorgers, stimuleren de samenwerking met beroepskrachten en dragen bij aan de verbetering van mantelzorgondersteuning. Kijk op voor meer informatie op expertisecentrummantelzorg.nl.

Werk&Mantelzorg

Werk&Mantelzorg werkt samen met werkgevers, overheid, gemeenten, belangenorganisaties en werkende mantelzorgers. Werk&Mantelzorg biedt naast informatie en advies ook concrete tools aan,- zoals onder andere plan van aanpak, checklist, thermometer en onderzoek-, om met het thema aan de slag te gaan. Bekijk de tools op werkenmantelzorg.nl.

Familievertrouwenspersoon

Een familievertrouwenspersoon ondersteunt familieleden en naasten van cliënten in de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). Lees meer over de familievertrouwenspersoon op lsfvp.nl.

Patiëntenorganisaties

Er zijn meer dan honderd patiëntenorganisaties. Via de website van de patiëntenorganisatie kun je specifieke vragen stellen. Wil je weten welke patiëntenorganisaties er zijn? Kijk dan voor het overzicht op zorgkaartnederland.nl/patientenorganisatie.

Huisarts en anderen

Je kunt ook terecht bij je huisarts, maatschappelijk werk, Bureau jeugdzorg, het Wmo-loket van je gemeente, een ouderenadviseur of een psycholoog (bijvoorbeeld via een doorverwijzing van je huisarts).

Vilans

Werk je in zorg en welzijn? Dan is er grote kans dat je te maken hebt met mantelzorgers. Vilans is hét kenniscentrum voor langdurende zorg. Bekijk eens de Toolkit Familieparticipatie.

Korrelatie

Korrelatie is de hulplijn voor mensen met psychische en psychosociale problemen. Psychologen en maatschappelijk werkers luisteren naar je verhaal en kunnen je adviseren. Waar nodig zullen ze je doorverwijzen naar betrouwbare, gespecialiseerde instanties en websites. Bel Korrelatie op werkdagen van 9.00-18.00 uur op telefoonnummer 0900-1450 (€ 0,15 p/m) of kijk voor meer informatie op korrelatie.nl.

OuderenOmbudsman

De OuderenOmbudsman wijst je de weg bij vragen over onder andere zorg, financiën, mobiliteit, wonen en familiezaken. Bel op werkdagen van 9.00-17.00 telefoonnummer 0900- 608 01 00 (€ 0,02 p/m). Kijk voor meer informatie op ouderenfonds.nl/ouderenombudsman.

ANBO Advieslijn

Bij de ANBO Advieslijn kunnen leden terecht met vragen op het gebied van inkomen, gezondheid, wonen en mobiliteit en participatie. Op werkdagen van 9.00 tot 15.00 uur op telefoonnummer (0348) 46 66 88. Kijk voor meer informatie op anbo.nl.

Hulplijn voor mensen zónder psychische ziekte

Bij de hulplijn kunnen familie, collega’s of vrienden van personen die aan een psychische aandoening lijden, vragen stellen over hoe zij het beste met deze situatie kunnen omgaan. Bellen kan van dinsdag t/m zaterdag van 11:00 - 14:00 uur en 18:00 - 21:00 uur telefoonnummer 0900-0727.

www.pggm.nl/Forum/mantelzorg

Wil je je ervaring delen of tips krijgen over mantelzorg? Praat dan mee op ons forum.

www.pggm.nl/dementie

Wil je meer informatie over dementie en mantelzorg? Kijk dan op pggm.nl/dementie.

Je leven na mantelzorg

Als je een tijd mantelzorg verleent, rek je steeds meer je grenzen op. Het wordt meestal zwaarder omdat degene voor wie je zorgt steeds meer achteruit gaat. Op den duur kan degene voor wie je zorgt niet meer zelfstandig wonen en verhuist bijvoorbeeld naar een verpleegtehuis of komt te overlijden.

Hoe richt ik mijn leven in na een intensieve mantelzorgperiode?

Vooral de stilte na een intensieve mantelzorgperiode is vaak confronterend. Is degene voor wie je zorgt overleden? Dan zal je het overlijden van degene die je een intensieve lange of korte periode hebt verzorgd moeten verwerken. In rouwen zitten verschillende fases. Van boosheid, verdriet tot acceptatie. En er geen contact meer met de zorgverleners die een periode betrokken waren. Ook dat is afscheid nemen.

Tips
  • Praat over het gemis met vrienden en familie.
  • Maak afspraken in de ochtend om jezelf te motiveren de dag te beginnen.
  • Neem een huisdier, met een hond moet je minstens drie keer per dag wandelen.
  • Word vrijwilliger en help anderen met jouw ervaring als mantelzorger.
  • Kies voor je hobby’s in een sociale omgeving, zodat je anderen ontmoet.
  • Verzet je zinnen door te bewegen, dan maak je endorfine aan en voel je je beter.

Andere vraag?

Staat jouw vraag hier niet tussen? Stel hem dan aan onze Ledenservice.
Geef een reactie