Een vitalere farmaceut is meer waard

Zoveel mogelijk mensen die toegang hebben tot medicijnen draagt bij aan de winstgevendheid van de farma-sector, stelt Rogier Snijdewind in het magazine Omni.

In de media

Gezonde gesprekken met de farmasector

 
MN en PGGM trekken samen op in hun strijd voor meer maatschappelijk verantwoord ondernemen in de farmaceutische sector. Dat doen ze om gezondheid wereldwijd te stimuleren, maar ook om de farmaceuten zelf vitaler te maken en daarmee de rendementen voor pensioenfondsen stabieler.
 
Pak in een apotheek een willekeurig doosje uit een la en de kans is groot dat pensioenfondsen aandelen hebben in de onderneming die het medicijn heeft gemaakt. Bij de meeste institutionele beleggers bestaat een flink deel van de portefeuille uit bedrijven in de farmaceutische sector. Niet alleen vanwege de rendementen; het ontwikkelen en ver­ spreiden van geneesmiddelen past ook goed in het streven naar maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Maar hoe maat­schappelijk verantwoord geneesmiddelen op zichzelf ook zijn, actieve aandeelhouders als MN en PGGM zien het als hun taak medicijnfabrikanten kritisch te volgen. Want het kan altijd beter, en er gaan nog altijd zaken mis.
 
Zo kreeg GlaxoSmithKline (GSK) vorig jaar omgerekend zo'n 380 miljoen euro boete wegens fraude. De Britse farmaceut zou in China jarenlang artsen, ambtenaren en zie­kenhuizen hebben omgekocht om meer producten te kunnen verkopen. Het is een van de onderwerpen die aan de orde komen in de engagementcampagne in de farmaceutische sector die MN samen met PGGM voert. 'In het kwartaal nadat tegen deze  praktijken was opgetreden, kelderde de omzet van GSK in China met 60 procent', zegt Nando van Kleeff, adviseur Responsible Investment &. Governance bij MN. 'Zo zie je hoe belangrijk het is dat een bedrijf een goed MVO-beleid heeft, zodat dit soort wantoestanden en daarmee omzetverliezen voorkomen kunnen worden.'
 

Gunstig effect

Het is een terugkerend argument van Van Kleeff en zijn evenknie bij PGGM, Rogier Snijdewind: aandacht voor milieu, sociaal beleid en goed bestuur is niet alleen positief voor mens en maatschappij, het voorkomt ook financiële tegenvallers zoals boetes. Het stimuleren van MVO heeft dus een gunstig effect op de winstgevendheid van een onderneming en daarmee op de beleggingsresultaten. Dat geldt voor alle bedrijven en dus ook voor die in de farmaceutische industrie.

Snijdewind wijst op een trend onder farmaceuten om door middel van overnames de belastingdruk te verlagen. Waar we met de ondernemingen over praten', zegt hij, 'is de vraag of het motief belastingontwijking niet gaat prevaleren boven de meer strategische overwegingen.' Als voorbeeld noemt hij de Amerikaanse farmaceut AbbVie, die om belastingtechnische redenen de Britse sector­ genoot Shire wilde overnemen. Maar de Amerikaanse overheid veranderde de fiscale regels zodanig dat er van belastingvoordeel geen sprake meer was. AbbVie trok zich terug, maar moest Shire wel ruim een miljard dollar aan compensatie betalen. Snijdewind: 'Van dat financiële risico moeten bedrijven zich bewust zijn. Regels kunnen veranderen, dus je moet je niet blindstaren op zaken die eigenlijk niet in je strategie passen.'
 

Pay for delay

Buiten de algemene governance-onderwerpen als omkoping en belastingontwijking, zijn er sectorspecifieke thema's die in het dialoogprogramma aan de orde komen. Pay for delay is daarvan een bijvoorbeeld. Daar­bij maakt een bezitter van een patent voor­dat het alleenrecht op zijn geneesmiddel af­ loopt onderhands afspraken met een andere fabrikant om te wachten met het op de markt brengen van een goedkopere variant. 'Dat kan strafbaar zijn, maar het gebeurt wel', zegt Van Kleeff. 'Zo betaalt de consument een aantal jaar te veel voor een medicijn. Wij vinden dat er patenten moeten zijn, want een bedrijf moet beloond worden voor zijn inspanningen en de risico's die hij neemt. Maar daar zijn wel grenzen aan.'

Een ander punt dat in het dialoogprogram­ ma van MN en PGGM aan de orde komt, is het risico dat bij het testen van medicijnen, met name in ontwikkelingslanden, regels worden overtreden. Van Kleeff: 'Er zijn strenge eisen waar deze testen en de deel­ nemers aan moeten voldoen. Veiligheid en zorgvuldigheid staan daarbij voorop. Wij zien uiteraard ook in dat testen nodig is - daar kunnen veel patiënten profijt van heb­ ben. Alleen moet dat wel secuur gebeuren.' 
 
Een zelfde nadruk op het naleven van de re­gels wordt gelegd als het gaat om het zogenoemde off-label-marketing. Daarbij worden medicijnen verkocht voor toepassingen waarvoor nog geen goedkeuring is gegeven door de toezichthouders. Snijdewind: 'Vooral in de VS zijn hier strenge regels voor en overtreding daarvan kan tot gezondheidsproblemen en hoge boetes leiden.'
 

Teamwork

Om dit soort zaken stevig en permanent onder de aandacht te brengen bij farmaceuten, werkt het goed om krachten te bundelen. Omdat PGGM en MN beide in dialoog bleken te zijn met bedrijven in de farmaceutische industrie, besloten de pensioenuitvoerders gezamenlijk op te trekken. Snijdewind: 'Sa­men vertegenwoordig je meer kapitaal, wat je stem vergroot.' Hij wijst er verder op dat samenwerking tot een betere dialoog leidt: 'Je voorkomt dat je allemaal precies dezelfde vragen stelt. Zo kom je inhoudelijk ver­der, en dat is ook vanuit de onderneming veel prettiger: compacter en meer oplossingsgericht.'

Bijzonder aan deze samenwerking is dat vanuit MN ook de beleggingsafdeling aandelen betrokken is. 'In het verleden werden in de engagementcampagnes vooral de ESG­ aspecten van bedrijven beoordeeld', zegt Arnoud Diemers, hoofd Internal Equity & Commodities bij MN. 'Daar hebben de Responsible Investment-afdelingen ook de meeste kennis van. Aan mijn kant zitten juist de mensen die de ondernemingen op bedrijfseconomisch vlak goed kennen. Door meer vanuit de gehele onderneming naar de vraagstukken kijken, krijg je een complete­re discussie en een betere engagement.'
 
Van Kleeft: 'Die samenwerking zorgt ervoor dat wij op een evenwichtiger manier naar ondernemingen kunnen kijken. Wat we bij­ voorbeeld gedaan hebben, en wat op onze afdeling niet gebruikelijk is, is 'het consulteren van reguliere brokers. Zo spraken we met een analist van Goldman Sachs. Dan krijg je een ander verhaal te horen dan wan­neer je alleen naar de ESG-specialisten luistert.' Diemers: 'De samenwerking tussen de twee afdelingen is voor beide waardevol. ESG-factoren in een belangrijke variabele in de investeringsbeslissing, en in ons streven naar een integrale analyse zal dit soort samenwerking alleen maar toenemen.'
 

Acces to Medicine

Dat aandacht voor ESG op bedrijfseconomisch vlak meer nut heeft dan alleen het voorkomen van boetes, is te illustreren aan de hand van ander belangrijk MVO-onderwerp in de farmasector: Acces to Medicine. Daarbij gaat het om de mate waarin farmaceuten geneesmiddelen beschikbaar ma­ken voor mensen die geen dure medicijnen kunnen betalen. Buiten de ethische verantwoordelijkheid die medicijnproducenten hierin hebben, zijn er ook economische argumenten om geneesmiddelen aan te bieden zonder dat daar op korte termijn winst tegenover staat.

Snijdewind: 'Wij handelen vanuit de overtuiging dat Access to Medicine kansen voor ondernemingen biedt. Een groeiend aantal farmaceutische ondernemingen realiseert zich dat door bijvoorbeeld medicijnen voor een wat lagere prijs te verkopen, een bestendige aanwezigheid kan worden ver­kregen in opkomende landen. Daarnaast schep je een gezonde basis voor het goed functioneren van een land, wat uiteindelijk wordt terugbetaald doordat je een groeien­de middenklasse krijgt. Je creëert zo een nieuwe afzetmarkt.' 
 
Die nieuwe markten zijn de komende tijd misschien wel belangrijker dan ooit, benadrukt Snijdewind. 'Het Blockbuster-model waarbij farmaceuten jarenlang kunnen teren op een gepatenteerd medicijn, lijkt steeds minder goed te functioneren. Er worden weinig nieuwe medicijnen ontdekt en daarom moeten farmaceuten kijken hoe ze kunnen reageren op de kleiner worden­de marges. Een antwoord: grotere volumes, nieuwe markten aanboren.'
 
Van Kleeft: 'Het moet niet gaan om filantropie, maar om investeringen voor de langere termijn.' Snijdewind: 'Je moet voor een strategische benadering kiezen. Zo wordt de toegang tot medicijnen in ontwikkelingslanden ook minder afhankelijk van de wel­gezindheid van de CEO die er op dat mo­ment zit.' Diemers: Dit zijn argumenten die juist pensioenfondsen, met hun focus op de lange termijn, heel serieus moeten nemen.'!
 

Acces-to-medicine-lndex

Een belangrijk hulpmiddel in de dialoog met farmaceutische bedrijven over de toegang tot geneesmiddelen is de Acces-to-medicine-index. Elke twee jaar worden hiervoor de twintig grootste farmaceutische bedrijven ter wereld beoordeeld op hun inspanningen om geneesmiddelen ook voor de allerarmst en beschikbaar te maken. Hoe meer een farmaceut op dit gebied doet, hoe hoger het bedrijf 'scoort op de ranglijst. ESG-adviseur Nando van Kleeft: 'Farmaceuten die het goed doen complimenteren we en ondernemingen die minder goed scoren, sporen we aan tot verbetering’.

De top-5 (2014): 

 
1 GlaxoSmithKline plc 
2 Novo Nordisk A/S
3 Johnson & Johnson
4 Novartis AG
5 Gilead Sciences Inc.
 
Bron: OMNI

Senior Advisor Responsible Investment

Geef uw reactie