Impact investment: concrete problemen oplossen

​De belangstelling voor impact beleggingen groeit, maar er moeten investeringsmogelijkheden komen met voldoende schaalgrootte, legt Marcel Jeucken uit in De Volkskrant.

In de media

Met 'impact investment' help je mensen pas écht

Duurzame houtskool. Het lijkt een contradictio in terminis maar voor sub-Sahara-Afrika is het de duurzame energiebron van de toekomst. Het continent dat zelf praktisch verstoken is van gas is voor zijn energie vooral afhankelijk van houtskool en dat neemt met de rappe verstedelijking alleen maar toe. En dus ligt de oplossing in milieuvriendelijkere productiemethoden. Met inzet van gemetselde ovens (retorts) kan met de helft minder hout, en met 75 procent minder uitstoot van het broeikasgas methaan houtskool worden geproduceerd.

Het moet wel gaan om gerichte investeringen met bewezen effect

Het houtskoolproject dat momenteel in Mali en Rwanda wordt uitgevoerd, is een initiatief van NOTS Impact Enterprises. Het bedrijf richt zich op de ontwikkeling van ondernemingen in Afrika die zowel maatschappelijk goeddoen als financieel winstgevend zijn. Impact investment is de nieuwste trend in verantwoord beleggen, maar het gaat aanzienlijk verder dan maatschappelijk verantwoord of duurzaam beleggen. Daarbij selecteren beleggers bedrijven die zich houden aan internationale standaarden op het gebied van milieu, planeet en mensenrechten. Soms sluiten ze ook bepaalde sectoren uit, zoals de wapen- of tabaksindustrie. Bij 'impact beleggen' - er bestaat geen goed Nederlands woord voor - gaat het om concrete oplossingen voor een bepaald maatschappelijk probleem.

Daadwerkelijk verschil

De laatstgenoemde investeringen maken daadwerkelijk verschil, legt Frank Wagemans van de Vereniging van Beleggers voor Duurzaam Ondernemen (VBDO) uit. In de zuiverste vorm gaat het om investeringen die een meetbaar effect hebben op klimaat, sociale omstandigheden of werkgelegenheid. Het bekendste voorbeeld is het microkrediet, maar de markt van impact investment verbreedt zich in rap tempo. De investeerders regelen niet alleen kredieten voor de jonge bedrijven in arme landen, maar richten zich ook op verbetering van infrastructuur, energievoorziening, voedselzekerheid of publieke diensten als onderwijs of gezondheidszorg. Bekend voorbeeld is Stichting Waka Waka die burgers in Afrika van stroom voorziet via solarlampen. Een ander voorbeeld het beleggingsfonds Meewind, waarbij particulieren kunnen participeren in het Belgische windpark Belwind op de Noordzee.

Op het gebied van gezondheidszorg pioniert het Medical Credit Fund van het Amsterdamse bedrijf PharmAccess, dat kapitaal aantrekt voor investeringen in gezondheidsklinieken in Afrika. Het investeringsvehikel vormt een aanvulling op de ziektekostenverzekering die PharmAccess inmiddels voor miljoenen Afrikanen heeft opgetuigd. Volgens hoogleraar Ethiek, Organisatie en Samenleving Harry Hummels van de Universiteit van Maastricht, tevens Europese vertegenwoordiger van het Global Impact Investment Network (GIIN), is het Medical Credit Fund een schoolvoorbeeld van impact investeren. In GIIN zijn 150 impact investeerders wereldwijd vertegenwoordigd, waaronder grote banken, institutionele beleggers, gespecialiseerde investeerders als DOEN Foundation (PostcodeLoterij) en filantropische instellingen als de Bill & Melinda Gates Foundation. Hun gezamenlijk geïnvesteerd vermogen bedraagt circa 46 miljard dollar (bijna 40 miljard euro), volgens sommigen slechts het topje van de ijsberg.

Forse groei

Op het totaal, wereldwijd belegd vermogen zijn impact-investeringen verwaarloosbaar, maar dat kan snel veranderen. Uit een recent rapport van de VBDO blijkt dat de markt voor duurzaam en verantwoord beleggen nog steeds fors groeit. Het totale duurzaam belegde vermogen in Nederland nam in 2013 met 12,1 procent toe tot 9,7 miljard euro. Volgens de VBDO wordt de groei vooral veroorzaakt door het grotere aanbod via duurzame fondsen, - mandaten en - crowdfunding. Impact-investeringen vallen onder dat nieuwe aanbod. 'Maar de term impact investment is nogal breed', waarschuwt Wagemans. 'Aan de ene kant van het spectrum bevinden zich de organisaties die aan filantropie doen, aan de andere kant de financiële instellingen die het vooral om financieel rendement te doen is. De echte impactonderneming moet zowel op maatschappelijk als financieel rendement kunnen worden afgerekend.'

Particuliere beleggers hebben keuze uit impactfondsen bij sociale banken als Triodos of ASN Bank. Onlangs opende ABN Amro een niet-openbaar Social Impact Fund dat 10 miljoen euro wil investeren in ondernemingen die bewezen maatschappelijk rendement bieden. Daarnaast zijn er steeds meer platforms voor crowdfunding die zich specifiek richten op duurzame ontwikkeling, zoals 1% Club, Put Your Money Where Your Meaning Is Community (Pymwymic), Enviu of internationaal: Kiva en Toniic - de kleinschalige equivalent van GIIN. Wereldwijd is in 2013 naar schatting ruim 5 miljard dollar opgehaald via circa een miljoen campagnes van duurzame crowdfunding; een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor.

Waar particulieren dus al enige keuze hebben, worstelen institutionele beleggers nog met impact investment. De meeste fonds- en vermogensbeheerders beleggen nog mondjesmaat in ondernemingen. Volgens de VBDO omdat de combinatie beleggen en maatschappelijk rendement nog niet tussen de oren zit van fondsbeheerders. 'Pensioenfondsen realiseren zich onvoldoende wat ze kunnen bereiken met die enorme berg pensioengeld', aldus Wagemans. Ook lopen institutionele beleggers aan tegen het gebrek aan geschikte investeringsmogelijkheden.
 
Onze portefeuille moet niet te verbrokkeld zijn

Ambities

PGGM, uitvoerder van onder meer pensioenfonds Zorg en Welzijn, bevestigt dat. 'Met 160 miljard belegd vermogen zijn wij op zoek naar investeringsmogelijkheden met voldoende schaalgrootte. Te veel verbrokkeling in onze portefeuille valt niet te beheren', legt Marcel Jeucken, hoofd verantwoord beleggen, uit. PFZW heeft als eerste pensioenfonds forse ambities uitgesproken over impact-investeringen. In 2020 moet 12 procent van de beleggingsportefeuille daaraan worden besteed. Dat komt neer op ruim 20 miljard euro aan beleggingen, tegen zo'n 4 miljard nu. 'PFZW vindt het belangrijk dat pensioengeld aan haar deelnemers wordt uitgekeerd in een wereld die leefbaar blijft', verklaart Jeucken de ambitie.

PGGM ziet bijvoorbeeld mogelijkheden in verduurzaming van vastgoed om CO2-uitstoot te verminderen en in infrastructuur. Die projecten zijn groot genoeg om rechtstreeks in te investeren. De pensioenbelegger investeert al fors in windmolenparken, schone technologie en bijvoorbeeld waterzuiveringsinstallaties in China, maar wil dat uitbreiden. Jeucken: 'Er zijn nog veel mogelijkheden maar het moet wel gaan om gerichte investeringen met bewezen effect’.

PGGM heeft met de Erasmus Universiteit een methodologie ontwikkeld om maatschappelijke impact te meten. 'Er is nog veel te bereiken in de wereld als het gaat om klimaat, gezondheid, voedselzekerheid of armoedebestrijding, maar niet alle investeringen zijn goed controleerbaar of bewezen effectief. Ook veel microkredieten brengen niet de economische zelfstandigheid waarvoor ze zijn bedoeld. Dan zijn het eigenlijk veredelde consumptieve leningen.'

De zoektocht naar de juiste definities en concrete invulling van impact-investeringen is wereldwijd. Ook vermogensbeheerders zijn er druk mee bezig. Van Lanschot Bankiers hoopt dit jaar met een product te komen, maar is nog zoekende waar het te positioneren: als duurzame belegging of als liefdadigheid.

Hoogleraar Hummels maakt zich er geen zorgen over. 'De ontwikkeling is positief, al gaat het nog langzaam bij gebrek aan goed investeringsmogelijkheden. Maar bij microkrediet duurde het ook twintig jaar voordat het echt groot werd.'

Bron:  De Volkskrant

-

Geef uw reactie