Van uitsluiten naar beleggen in oplossingen: ontwikkelingen in verantwoord beleggen

Nederlanders willen dat hun pensioen op een fatsoenlijke manier bij elkaar wordt verdiend. De € 1200 miljard aan pensioenvermogen wordt steeds meer verantwoord belegd, en pensioenfondsen gaan hoe langer hoe verder in het verduurzamen van het beleggingsbeleid. Maar lukt dat zonder rendement in te leveren? Lees in dit artikel van PensioenPro wat PGGM en andere pensioenuitvoerders zeggen over verantwoord beleggen anno 2015.

In de media

​Verantwoord beleggen anno 2015

 
Een fatsoenlijk pensioen
 
Hoe maak je duurzame principes belegbaar zonder dat het ten koste gaat van een goed pensioen? 'Dat is inderdaad een prominente vraag waar we mee worstelen', erkent Piet Klop, senior adviseur Verantwoord Beleggen bij PGGM. Om te beginnen zijn sommige effecten lastig in euro's uit te drukken. 'Duurzaam beleggen is geen franje, maar er is sprake van 'Value-at-risk' waarbij de value niet altijd in geld uit te drukken valt en de risico's niet altijd kwantificeerbaar zijn. Neem bijvoorbeeld de huidige droogte in Californië. Dat loopt onze beleggingen in de wielen. Maar dat zit niet in de waarderingen zolang de waterschaarste niet in een hogere waterprijs tot uitdrukking komt.'
 
Ook hebben niet alle maatregelen rechtstreeks invloed op de samenstelling van de beleggingsportefeuille, en dus op het rendement. 'Denk aan het voeren van een dialoog met een onderneming over het respecteren van mensenrechten of arbeidsnormen', zegt Annette van der Krogt, hoofd Verantwoord Beleggen bij Syntrus Achmea. Of het stemmen op aandeelhoudersvergaderingen over het beloningsbeleid.
 
'Uitsluitingen kunnen wel effect hebben op het rendement', zegt Van der Krogt. 'Zeker op het moment dat je een groot deel van een sector uitsluit, zoals veel pensioenfondsen deden met controversiële wapens.' Dat is waar de trend naar verantwoord beleggen mee begon: met het uitsluiten van bedrijven die een slaatje slaan uit kinderarbeid, zware vervuiling of verboden wapentuig.
 

ESG-integratie

Net als veel andere vermogensbeheerders is Syntrus Achmea inmiddels weer een stap verder. Nu ligt de focus op de integratie van Environmental, Social and Governance (ESG) factoren, waarbij normen voor milieu, maatschappij en goed ondernemingsbestuur van meet af aan worden ingebouwd in het beleggingspro­ces. De achterliggende gedachte is dat bedrijven die goed scoren op ESG-criteria, op lange termijn ook winstgevender zijn.

ESG-beleggen is dan  ook niet alleen normatief maar ook financieel, stelt Van der  Krogt. 'Wij begonnen  bij de aandelenportefeuille, maar passen het nu toe bij alle beleggingscategorieën. Ook bij externe mandaten geven we ESG-normen mee en doen we iedere 18 maanden navraag naar de ESG-integratie.'
 
Bij obligaties worden ESG-criteria gebruikt om vast te stellen welke risicovergoeding beleggers kunnen vragen. Diezelfde criteria kunnen een rol spelen bij de aandelen­selectie. In de waarderingsmodellen kunnen de onderne­mingsscores tot uitdrukking komen via de winstmarges, op- en afslagen in de koerswinstverhouding, of een correctie op de discount-factor waarmee toekomstige kasstromen worden verdisconteerd.
 

Kwantificatie blijft lastig

Omdat het bij ESG vaak om een kwalitatieve beoordeling gaat, is integratie niet altijd eenvoudig, geeft Rick Stathers, hoofd Verantwoord Beleggen bij Schroders aan. 'In een koolstof-intensieve industrie kun je de prijs van C02 gebruiken bij het vaststellen van de operationele kosten. Maar hoe kun je het respecteren van mensenrechten tot uitdrukking brengen in financiële modellen?'

Een methode die daar enigszins aan tegemoetkomt is de best-in-class (BIC)-benadering, waarbij alleen in de best presterende bedrijven in de sector wordt belegd. Hoewel BIC in opkomst is, wordt het door Europese beleggers nog relatief weinig toegepast, zo blijkt uit cijfers van de pan-Europese belangenvereniging Eurosif. Wel wordt BIC steeds vaker gebruikt om relatieve prestaties uit te druk­ken. Zo zou een frisdrankenfabrikant die in vergelijking met concurrenten minder water verbruikt, grotere winstmarges kunnen behalen.
 
'Ondernemingen met een goede ESG-score kunnen ook lagere kapitaalskosten hebben', noemt Stathers een alternatieve methode om duurzaamheid kwantificeerbaar te maken. Deze bewering wordt ondersteund door een Deutsche Bank-analyse van beschikbare wetenschappelijk studies op dit gebied. Zij concludeerden dat een sterke ESG-commitment positief gecorreleerd is met lagere kapitaalskosten, zowel bij aandelen als obligaties.
 

Actief of passief?

Nog een reden om aan te nemen dat verantwoord beleggen rendabel is, valt af te leiden uit een onderzoek door Russell lnvestments naar de portefeuilles van succesvolle actieve managers. 'Deze vertonen een voorkeur voor ondernemingen die goed scoren op ESG', vertelt Leola Ross, researchdirecteur bij Russell lnvestments. 'En dat terwijl niet alle managers met deze 'tilt' zich daarvan bewust zijn', zegt ze. Meer dan de helft van de actieve beleggers in onze database heeft deze neiging, of zij ESG integreren in het beleggingsproces of niet.

ESG-integratie zou dan ook een belangrijk argument kunnen zijn om voor actief management te kiezen. Nederlandse pensioenfondsen kozen de laatste jaren juist steeds meer voor passief beheer.
 
Toch is ESG-integratie niet voorbehouden aan actieve beleggers, geeft Klop aan. PGGM past het sinds 2012 ook toe op de ongeveer €50 mrd in passieve aandelenstrategieën. Alle ondernemingen die deel uitmaken van de reguliere index, de FTSE All World, worden gescreend op 70 indicatoren, vertelt hij. De 10% die het slechtste scoort, sluiten we uit. In de toekomst zouden we de in­ dex ook zo kunnen aanpassen dat de koolstofvoetafdruk wordt beperkt.
 

Groene obligaties

Een zeer populair en duurzaam beleggingsinstrument met een duidelijk financieel rendement is de groene obligatie. Sevinc Acar, hoofd Bèta Bedrijfsobligaties bij PGGM, is er zeer enthousiast over. 'Het risico van groene obligaties is vrij duidelijk vast te stellen en ze worden verhandeld tegen een vergelijkbare prijs als normale bedrijfsobligaties.' De uitgifte ervan groeit spectaculair, nu niet alleen overheden maar ook financiële instellingen en bedrijven dergelijke leningen uitgeven. In 2014  verdubbelde de Europese inleg volgens ING tot bijna €23 mln.

Ook Stathers van Schroders ziet voor groene obligaties een belangrijke rol weggelegd in het alloceren van kapitaal aan projecten die bijvoorbeeld de energietransitie stimuleren. Maar tegelijk met de enorme marktgroei is er ook zorg over mogelijk misbruik. 'Niet alle emittenten zijn even transparant over de aanwending van de opbreng­ sten en de mate waarin groene doelstellingen worden gerealiseerd.' Daarom pleit hij ervoor dat uitgevende instellingen de Green Bond Principles onderschrijven, een initiatief van een groep emittenten, beleggers en tussenpersonen om standaarden te verschaffen waaraan groene obligaties zouden moeten voldoen.

Progress, het pensioenfonds van Unilever, belegt al enige tijd in groene obligaties maar loopt er tegenaan dat de vraag groter is dan het aanbod. Directeur Rob Kragten maakt zich geen zorgen dat dat ten koste gaat van het duurzaam­heidsgehalte. 'Met goede selectiemethodes doorzien wij het als een obligatie niet echt groen is. We zijn zeer geïnte­resseerd. maar wachten wel op de Juiste kansen.'
 

Impactbeleggen

Ook als het gaat om impactbeleggingen is er een vraag­ overschot naar duurzame beleggingsmogelijkheden met een goede risico-rendementsverhouding. Het Unilever­ pensioenfonds ondervindt dat impactbeleggingen niet eenvoudig te realiseren zijn. "Er is een klein deel van de portefeuille daarvoor gereserveerd", zegt Kragten. 'Maar het aanbod blijft achter. Wij zijn al bijna een jaar aan het zoeken en hebben nu eindelijk een aantal projecten in het vizier.'

De schaarste stelt grote beleggers met duurzame ambities voor een uitdaging. 'PGGM heeft daarom vier thema's geselecteerd - klimaat, voedsel, zorg en water - en probeert deze via alle categorieën te bespelen, om op die manier de vangst zo groot mogelijk te maken', vertelt Klop. Zowel op de publieke als op de private markt. 'Liefst heb­ben we grote deals om een substantiële portefeuille op te bouwen, conform de doelstelling van PFZW om 12% van de totale beleggingen op zo'n manier in te richten.'
 
'Ook landbouwpensioenfonds BPL zou graag investeren in innovatieve bedrijven op ESG-gebied', zegt werknemersvoorzitter Gerard Roest, bijvoorbeeld in het kader van klimaatbeheersing, of de energietransitie. Maar de schaalgrootte van veel projecten blijkt een struikelpunt. 'Het gaat vaak om projecten met een omvang van circa €5 mln. Dan zijn er wel 90 verschillende investeringen nodig voor een portefeuille van €450 mln.' Voor dergelijke impactbeleggingen zijn wel beleggingsfondsen op de markt. Roest: 'De afgelopen jaren was de rendementsverwachting daarvan echter te mager, en dat blijft een prioriteit.'
 
Bovendien moet een nieuwe beleggingscategorie mini­maal 5% van de portefeuille beslaan om voldoende expertise te kunnen opbouwen. 'Zo willen wij graag investeren in een goede voedselvoorziening, bijvoorbeeld door een belegging in landbouwgronden. Maar dan loop je tegen dilemma's aan als 'land grabbing' en ontbossing'. zegt Roest. De beheersing van dergelijke risico's is gezien het gebrek aan kennis en transparantie enorm complex.
 

Volgende stap: klimaatbeleggen 

Ondertussen worden alweer nieuwe stappen gezet in het verduurzamen van beleggingsportefeuilles. Afgelopen zomer publiceerde consultantsbureau Mercer  een rapport dat wereldwijd belangstelling kreeg, waarin zij beleggers adviseert te anticiperen op de gevolgen van de klimaatverandering en de beleggingsmix daarop aan te passen. De consultants werkten voor vier klimaatscenario's uit welke gevolgen deze kunnen hebben voor ver­schillende sectoren en beleggingscategorieën.

Er zit veel in deze analyse, zegt Klop daarover, en elke vorm van nieuw inzicht is welkom. Ook Syntrus Achmea heeft er met belangstelling kennis van genomen. Van der Krogt: 'Naar mijn idee is dit een nieuwe fase. waarbij top­down wordt ingespeeld op ESG-trends via de wegingen in de  asset-allocatie.'
 
Bron: Pensioen Pro Magazine

Senior Advisor Responsible Investment

Investment Director Fixed Income

Geef uw reactie