GelijkGezond: investeren in gezondheid door problemen bij de bron aan te pakken

Mensen met een lagere sociaaleconomische positie leven gemiddeld korter, hebben vaker gezondheidsproblemen en doen vaker een beroep op de zorg en het sociaal domein. De oorzaak van die problemen ligt vaak niet in de zorg zelf, maar in een combinatie van sociale uitdagingen zoals schulden, werkloosheid en een gebrek aan sociale ondersteuning. Juist daar zet GelijkGezond op in. Het initiatief draagt bij aan een betere gezondheid, verlaagt de druk op het zorgsysteem en biedt tegelijkertijd een passend financieel rendement. 

Een andere aanpak voor een hardnekkig probleem 
Veel mensen komen steeds opnieuw terecht bij de huisarts of andere zorgverleners, terwijl hun hulpvraag vaak verder gaat dan medische zorg. GelijkGezond brengt zorg- en welzijnsprofessionals samen om juist die onderliggende problematiek aan te pakken. Niet de aandoening staat centraal, maar de vraag wat iemand nodig heeft om gezonder en beter te functioneren.

Het initiatief richt zich specifiek op mensen met een minimuminkomen en complexe ondersteuningsvragen. Zij krijgen ondersteuning van zogenoemde 'doorbijters': professionals met meer tijd en regelruimte die de structurele problemen in kaart brengen en mensen actief helpen om passende ondersteuning te vinden, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, schulden, wonen of werk. Deze aanpak sluit aan op bestaande lokale voorzieningen, voorkomt versnippering van hulp en pakt de onderliggende oorzaken van gezondheidsproblemen aan. Daardoor kunnen mensen op termijn gezonder leven en minder afhankelijk worden van zorg- en welzijnsvoorzieningen.

GelijkGezond sluit daarmee goed aan bij de ambitie van NLHealth en onze investeringsstrategie Anders Organiseren: de druk op de zorg verminderen door zorg slimmer te organiseren en meer aandacht te besteden aan preventie en welzijn.  

De 3D-afweging: rendement, risico en duurzaamheid 
Deze investering laat goed zien hoe de drie dimensies van 3D-beleggen elkaar in de praktijk beïnvloeden.

Duurzaamheid staat centraal in de vorm van maatschappelijke impact. Het doel is om mensen gezonder te laten leven, hun welzijn te verbeteren en onnodig zorggebruik te verminderen. Daarmee draagt GelijkGezond niet alleen bij aan betere uitkomsten voor kwetsbare groepen, maar ook aan een toekomstbestendig zorg- en welzijnssysteem.  

Het financiële rendement vloeit voort uit diezelfde impact. Wanneer deelnemers gezonder worden en minder zorg nodig hebben, levert dat maatschappelijke én financiële waarde op. Gemeenten vergoeden GelijkGezond namelijk op basis van de gerealiseerde besparingen. Zorgverzekeraars hebben ervoor gekozen om de ondersteuning te vergoeden op basis van het aantal afgeronde trajecten. Een uitkomstgedreven bekostigingsmodel zou voor zorgverzekeraars de afspraken vooraf te complex maken, waardoor de start van het initiatief zou worden vertraagd. Wel monitoren zorgverzekeraars achteraf wat de impact van het programma op het zorggebruik is geweest. Met de inkomsten van gemeenten en zorgverzekeraars kan GelijkGezond het programma uitvoeren en de investeerders terugbetalen.

Het belangrijkste risico ligt in de uitvoering. Hoewel de aanpak eerder in verscheidene pilots in Nederland is uitgevoerd, is dit de eerste keer dat het model op grotere schaal en op basis van een gedeeld resultaatbetalingsmodel tussen zorgverzekeraars en gemeenten wordt toegepast. Het succes hangt af van het bereiken van de doelgroep, het realiseren van de gewenste resultaten en het effectief samenwerken tussen gemeenten, zorgverzekeraars en uitvoerende partijen. Daarom zijn duidelijke afspraken gemaakt over monitoring, rapportage, fasering van de financiering en governance.  

Impact en rendement gaan hand in hand
Een van de belangrijkste lessen uit deze casus is dat maatschappelijke impact en financieel rendement elkaar kunnen versterken. Wanneer de interventie succesvol is, profiteren alle betrokken partijen. Inwoners krijgen passende ondersteuning, zorgprofessionals krijgen meer ruimte om te doen waarvoor zij zijn opgeleid, gemeenten en zorgverzekeraars zien de druk op het zorg- en welzijnssysteem afnemen en PGGM ontvangt het afgesproken rendement.

Juist doordat alle partijen belang hebben bij dezelfde uitkomst, ontstaat een sterke basis voor samenwerking. De financiële prikkels zijn gericht op het realiseren van maatschappelijke resultaten in plaats van op het leveren van zoveel mogelijk zorgactiviteiten.

Investeren in wat nog niet bestaat
Voor PGGM lag de uitdaging niet in het herkennen van de maatschappelijke relevantie van het probleem, maar in het vinden van een manier om het initiatief financierbaar te maken. Er bestond geen standaard resultaatbetalingsmodel vanuit gemeenten en zorgverzekeraars om GelijkGezond te betalen voor hun diensten zodra vooraf afgesproken resultaten worden gerealiseerd. Ook bestond er geen standaard financieringsmodel vanuit investeerders om het benodigde werkkapitaal van een dergelijk initiatief voor te financieren.

De ontwikkeling van een passende financieringsstructuur vroeg om intensieve samenwerking tussen GelijkGezond, PGGM en mede-investeerders. Er lag nog geen kant-en-klaar investeerbaar product; de betrokken partijen moesten gezamenlijk een financieringsmodel ontwikkelen dat het initiatief geschikt maakte voor institutioneel kapitaal. Daarom waren investeerders al in een vroeg stadium betrokken om het initiatief investeerbaar te maken.

Dit gebeurde samen met een Nederlandse coalitie van investeerders en financiers: PGGM, Invest-NL en Noaber Foundation, evenals Rabobank, die de stichting als donor ondersteunt. PGGM verstrekte een lening van €1,5 miljoen. In totaal werd €3,2 miljoen aan financiering opgehaald van investeerders. Daarnaast ontving de stichting verschillende donaties, waaronder €1 miljoen van Rabobank.

Bij GelijkGezond ging investeren verder dan het beoordelen van een bestaande businesscase. Soms is het ook nodig om actief mee te denken over hoe een veelbelovend initiatief kan uitgroeien tot een investeerbare propositie.

Wat deze casus laat zien over 3D-beleggen
GelijkGezond laat zien hoe 3D-beleggen in de praktijk werkt. Niet door rendement, risico en duurzaamheid afzonderlijk af te wegen, maar door te zoeken naar oplossingen waarbij deze drie dimensies elkaar versterken. De investering draagt bij aan betere gezondheid, minder druk op de zorg en een financieel rendement passend bij het risico dat PGGM met deze investering neemt. Daarmee is GelijkGezond een voorbeeld van hoe PGGM via Anders Organiseren werkt aan een toekomstbestendig zorg- en welzijnssysteem.